धर्म के हो? ✍️ सन्त ज्ञानेश्वर स्वामी सदानन्द जी परमहंस ।
धर्म के हो ?
दोषरहित, सत्यप्रधान, उन्मुक्तता र अमरताले युक्त सर्वोत्तम जीवन विधान नै धर्म हो ।
धर्मको वास्तविक परिभाषा र वास्तविक स्थिति भगवत् प्राप्ति र उसमा शरणागती नै धर्म हो ।
सन्त कसलाई भनिन्छ ?
‘अन्तेन सहित: स: सन्त’ ।’
सन्त जो वास्तवमा अन्तिम ‘सत्य’को साथमा होस्, अन्तिम ‘ सत्य’ को साथमा सदा-सर्वदा नै रहिरहेको होस्– सन्त वास्तवमा उही हो । “वासुदेव: सर्वं इति” जसको सबथोक भगवान् नै होस्। भित्र-बाहिर, तल-माथि, पछाडि-अगाडि– जुन शरीर विशेषको सबथोक भगवान् नै होस्, परमात्मा-परमेश्वर-परमब्रम्ह नै होस्, वास्तवमा उही ‘सच्चा सन्त’ भनिने हकदार छ । भगवानलाई छोडेर, परमात्मा-परमेश्वर-परमब्रम्हलाई छोडेर जसको केही पनि संसारमा होस्, वास्तवमा ऊ सन्तको परिभाषामा आउन सक्दैन ।” सन्तहरूको ठूलो विचित्र महिमा छ । वास्तवमा सन्त भेटियोस् त भगवान् भेटिनमा ढिलो हुँदैन । भगवान् भेटिनमा ढिलो यसैले हुन्छ कि तपाईंंलाई सच्चा सन्त भेटिंदैन । सच्चा सन्त भेटियोस् फेरि भगवानको मिलनमा ढिलो हुँदैन। अन्य शब्दहरूमा भन्ने हो भने सृष्टिको आदि- अन्तको रहस्य जनाउनेवाला नै सन्त हो अर्थात् सम्पूर्ण (संसार-शरीर-जीव-ईश्वर र परमेश्वर) को सम्पूर्णतया (शिक्षा-श्वाध्याय-अध्यात्म र तत्वज्ञान) लाई जनाउने वाला अर्थात् सिधै खुदा-गड्-भगवानलाई जनाउने-देखाउने-परख-पहिचान गराउनेवाला नै सन्त हुन्छ ।
भगवान जीव और आत्मा या ईश्वर दोनो से परे और दोनो का स्वामी संचालक तथा सर्वोच्च या परम सत्ता-शक्ति है । ॐ सो हँ हँसो ज्योति भगवान नही है, भगवान तो इन सब का उत्पत्ति और विलयकर्ता और इन सभी से भिन्न और परे बिलक्षण है ।
✍️ सन्त ज्ञानेश्वर स्वामी सदानन्द जी परमहंस ।
“स्ववियु चुनाव: लोकतान्त्रिक अभ्यास या दलको ‘पार्टी फंड’?” सचिन लुईटेल
“स्ववियु चुनाव: लोकतान्त्रिक अभ्यास या दलको ‘पार्टी फंड’?”
–सचिन लुईटेल
नेपालको उच्च शिक्षालयहरूमा हुने स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियन (स्ववियु) चुनावको महत्व स्पष्ट छ, तर यसको वास्तविकता कहिले काँही आशापाशकै विपरीत देखिन्छ। स्ववियु चुनाव विद्यार्थीहरूको अधिकार र आवाज उठाउने मञ्च भएको भन्दै यसलाई लोकतान्त्रिक अभ्यासको प्रतीकका रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ। तर, यथार्थमा, यस चुनावमा तिनीहरूको मूल उद्देश्य कहिलेकाहीं विलिन हुन्छ।
नेपालमा राजनीतिक दलहरूको अत्यधिक हस्तक्षेप र गुटबन्दीको कारण स्ववियु चुनावलाई चुरोट खेलको रूपमा परिणत गरिएको छ। यहाँ चुनाव जित्नका लागि क्षमता भन्दा बढी दलको राजनीतिक समर्थनको आवश्यकता पर्छ। यसको परिणामस्वरूप, स्ववियु चुनाव वास्तविक विद्यार्थी मुद्दामा आधारित नहुने, बरु पार्टीबाजी र राजनीतिक क्रीडाको रूप लिन थाल्छ। के तपाईंलाई याद छ, कुनै समय स्ववियु चुनावको प्रचारप्रसार विद्यार्थीहरूको शैक्षिक भविष्यको बारेमा नभई राजनीतिक नारा र दलको झण्डा झुन्ड्याउन मात्रै सीमित हुने गरेको थियो?
अर्को बिन्दु, नेपालको विद्यार्थी राजनीतिमा देखा पर्ने आर्थिक स्वार्थ र शक्तिको लतको आलोचना गर्नु आवश्यक छ। चुनाव जित्नका लागि कयौँ पटक आर्थिक लेनदेनको कुरा हुन्छ। यस्तो अवस्था प्रकट गर्दा, स्ववियुले विद्यार्थीको हितको रक्षा गर्ने सट्टा, राजनीतिक दलहरूको ‘पार्टी फंड‘ को पूर्ति गर्ने मञ्चका रूपमा काम गर्न थाल्छ। यस्तोले विद्यार्थीहरूको सामूहिक भविष्यलाई दीर्घकालीन रूपमा असर पुर्याउँछ।
यसको प्रभाव र दुष्प्रभाव यसरी स्पष्ट हुन्छ कि स्ववियु चुनाव केवल विद्यार्थीकै भविष्य तय गर्ने प्रक्रिया नभई, राजनीतिका लागि रणनीतिक मोहरा बन्ने मञ्च बनेको छ। जहाँ जनताको सन्देश नभइ, दल र संगठनको गुटबन्दीको विकृति प्रकट हुन्छ।
तर, यसका सबै दोषको लागि स्ववियु मात्र जिम्मेवार छैन। शिक्षण संस्थाको प्रशासनिक र राजनीतिक हस्तक्षेप र विद्यार्थीकै असंवेदनशीलता पनि यसको मूल कारण हुन्। जब विद्यार्थीहरू आफ्ना शिक्षा र सामाजिक उत्तरदायित्वलाई प्राथमिकता दिने सट्टा, चुनावमा दलका लागि हाँसिरहेका हुन्छन्, तब यस्ता चुनावले कत्तिको प्रभावकारी र सशक्त बनाउनु सक्छ?
संक्षेपमा भन्नुपर्दा, स्ववियु चुनावको महत्व र उद्देश्य सही हो, तर व्यवहारमा यसको बिग्रिएको रूप र राजनीतिक दबाबको कारण यसको वास्तविक उद्देश्य ओझेलमा परेको छ। यसका लागि स्ववियुलाई न केवल स्वतन्त्र बनाउन, बरु विद्यार्थीको वास्तविक आवाजको पहिचान र प्रतिनिधित्वका रूपमा सशक्त बनाउन जरुरी छ।
पब्लिक युथ क्याम्पस, स्ववियु सभापतिमा निराजन शाहीको बर्चस्व ।
पब्लिक युथ क्याम्पस, स्ववियु सभापति पदमा निराजन शाहीको दबदबा ।
काठमाडौँ, २५ फेब्रुअरी – आउँदो चैत ५ गतेका दिन हुने स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियन (स्ववियु) चुनावमा काठमाडौंको धोबिचौर, ठमेलस्थित पब्लिक युथ क्याम्पसबाट चर्चित युवा विद्यार्थी निराजन शाहीले सभापति पदमा उम्मेदवारी दिने घोषणा गरेका छन्। घोषणा संगै उनले चुनावमा बाजीगर बन्ने पक्कापक्की रहेको छ ।
निराजन शाही हरेक विद्यार्थीहरूको बीचमा निडर स्वभाव र नेतृत्व क्षमताका कारण लोकप्रिय ऊनी अघिल्लो निर्वाचनमा स्ववियु सचिव र अनेरास्ववियु पब्लिक युथ क्याम्पस कमिटीका अध्यक्षको रूपमा पनि कार्य गरिसकेका छन्। यसपटक उनी स्ववियु सभापति पदमा उम्मेदवारी दिंदै छन्।
स्ववियु क्याम्पसभित्र विद्यार्थीहरूको हितमा काम गर्ने स्वायत्त निकायको रूपमा परिचित छ र यसका इतिहासमा विद्यार्थी कल्याण र राजनीतिक सशक्तिकरणका लागि यसको ठूलो योगदान रहेको छ। विशेष गरी, नेपालमा राजनीतिक दलहरूमा प्रतिबन्ध लगाइएको समयमा स्ववियुले आम नागरिकसम्म राजनीतिक सन्देशहरू पुर्याउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो।
निराजन शाहीको उम्मेदवारीले पब्लिक युथ क्याम्पसमा चुनावी माहोललाई थप रोमाञ्चक बनाएको छ। उनीहरूको उम्मेदवारीले विद्यार्थीहरूबीच उत्साह र चासोको एउटा नयाँ तरंग सिर्जना गरेको छ, र यसले आगामी चुनावमा प्रतिस्पर्धालाई अझ तीव्र बनाउने संभावना व्यक्त गरिएको छ।
नेपाल इन्जिनियर एसोसिएशन गण्डकी प्रदेश र व्रजर पेन्ट्स बीच सम्झौता ।
नेपाल इन्जिनियर एसोसिएशन गण्डकी प्रदेश र व्रजर पेन्ट्स बीच सम्झौता ।
नेपाल इन्जिनियर एसाेसिएशन गण्डकी प्रदेश र व्रजर पेन्ट्सबीच इन्जिनियर तथा आर्किटेकहरूको सीप अभिवृद्धि तथा विद्यार्थीहरूका लागि सीपमूलक तालिम संचालन गर्ने उद्देश्यका साथ एक वर्षे सम्झौता सम्पन्न भएको छ।
गण्डकी प्रदेशमा क्रियाशील २,३०० भन्दा बढी इन्जिनियरहरू आबद्ध रहेको यस एसाेसिएसन र व्रजर पेन्ट्सबीचको सम्झौताअनुसार व्रजर पेन्ट्सले एक वर्षका लागि ८ लाख रुपैयाँ लगानी गर्नेछ। यस रकम इन्जिनियरहरूकाे व्यावसायिक दक्षता अभिवृद्धि तथा पोखराका तीनवटा इन्जिनियरिङ कलेजमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरूका लागि सीपमूलक तालिममा खर्च गरिनेछ।
सम्झौतामा नेपाल इन्जिनियर एसाेसिएसन गण्डकी प्रदेशका अध्यक्ष ई. सन्तोष जिसी र व्रजर पेन्ट्सका कन्ट्री म्यानेजर राजिव रोयले हस्ताक्षर गरेका छन्। कार्यक्रममा रोयले रंग मिलाएर लगाउने प्रविधि तथा यसको दीर्घकालीन टिकाउपनबारे जानकारी दिँदै तालिम प्राप्त पेन्टरबाट मात्रै पेन्टिङ गरिनुपर्नेमा जोड दिए।
उक्त अवसरमा एसाेसिएसनका पूर्व अध्यक्ष ई. रमेश वाँस्तोलाले कार्यक्रमको सफलताको शुभकामना व्यक्त गरे। अध्यक्ष ई. सन्तोष जिसीको अध्यक्षतामा सम्पन्न कार्यक्रममा उपाध्यक्ष ई. विशाल थापाले स्वागत मन्तव्य दिएका थिए भने सञ्चालन सहसचिव ई. मञ्जु शिलाकारले गरेको सदस्य ई. महेन्द्र पौडेलले कार्यक्रमबारे जानकारी गराएका थिए।
Makuna’s Death: A Stark Reminder of Nepal’s Human-Wildlife Conflict
Makuna’s Death: A Stark Reminder of Nepal’s Human-Wildlife Conflict By Amrit Poudel
The tragic death of Makuna, a wild elephant, in Sauraha has deeply saddened and concerned all of us. The incident occurred when a joint team of Chitwan National Park officials and the Nepal Army, deployed for park security, fired a shot to deter Makuna after it aggressively charged toward them. Unfortunately, the bullet struck and killed the elephant.
According to Ganesh Pant, Chief Conservation Officer of Chitwan National Park, the incident took place when the elephant patrol team encountered Makuna unexpectedly in the Lamital area of Kumroj Buffer Zone Community Forest. As the team attempted to guide the elephant back to the core area of the national park, Makuna turned aggressive, prompting security personnel from New Gorakh Battalion (A) [नयाँ गोरखगण (क) ] to fire the shot in self-defense.
This incident highlights Nepal’s growing human-wildlife conflict, driven by habitat loss and increasing human encroachment into wildlife corridors. Wild elephants, like Makuna, play a crucial role in maintaining ecological balance, but shrinking forests are forcing them into human settlements, leading to frequent conflicts. While ensuring human safety is essential, the use of lethal deterrents raises serious concerns about our wildlife management strategies.
To foster peaceful coexistence, we must implement long-term solutions such as training security forces in non-lethal conflict mitigation, educating local communities on wildlife behavior, and improving habitat connectivity. The loss of Makuna should serve as a wake-up call—unless we take proactive steps, such tragedies will continue to occur.
It is time for us to rethink our approach to conservation. Wildlife and humans can coexist, but only if we prioritize sustainable strategies that protect both people and these magnificent creatures. Makuna’s death must not be in vain—it should drive us to build a future where such incidents are prevented, and harmony between humans and wildlife is achieved.
सहिद झपेन्द्र कार्की स्मृति पार्कमा सहिद दिवस विशेष कार्यक्रम !!
अाज माघ-१६ गते शहिद दिवसकाे अवसरमा पाेखरा महानगर पालिका वडा नम्बर ७ राष्ट्र बैक मार्ग स्थित सहिद झपेन्द्र कार्की स्मृति पार्कमा देश र जनताका लागि आफ्नो ज्यानको वलिदान गर्नु हुने विर अमर ज्ञातअज्ञात शहिदहरूकाे सम्झनामा सहिद झपेन्द्र कार्की काे शालिकमा पुष्पमाला चढाई एक मिनेट सम्पूर्ण शहिदहरूकाे सम्झनामा माैन धारण गरि दिपप्रज्वलन गरेर कार्यक्रम समपन्न गरियाे।
कार्यक्रमकाे प्रमुख अतिथि गण्डकी प्रदेशका सस्थापक उप सभामुख सृजना शर्मा हुनुहुन्थ्याे भने कार्यक्रम काे अध्यक्षता नेकपा एमाले ७ का नव निर्वाचन अध्यक्ष अनिल शाहि ले गर्नु भएकाे थियाे।
उक्त कार्यक्रममा सहिद झपेन्द्र कार्की का छाेरा दिपक कार्की , छाेरी दिपा कार्की , भाइ तिर्थ बहादुर कार्की साथै सहिद परिवारका अन्य सदस्यहरू लगायत सहिद झपेन्द्र कार्की स्मृति पार्क का अध्यक्ष अाेम गाैचन, नेकपा एमाले प्रदेश कमिटि सदस्य तेजनारायण अधिकारी, प्रदेश सल्लाहकार परिषद सदस्य बिध्याबिमल बारल, खड्क गुरूङ, केन्द्रीय बिभाग सदस्य चिरञ्जीवी पाेखरेल, वडा नं. ७ का ईन्चार्ज तथा जिल्ला कमिटि सदस्य पुरूषाेत्तम रेग्मी, प्रदेश स्वास्थ्य बिभाग सदस्य बिष्णु भण्डारी, वडा नम्वर ७ का पुर्व वडा अध्यक्ष रामचन्द्र बराल, पुर्व वडा सदस्य दिनबन्धु पाैडेल, हालका निर्वाचित वडा सदस्य सुनिता सुनार, वडा नं. ७ का राष्ट्रिय युवा सघ का अध्यक्ष कुमार भण्डारी , नेकपा वडा कमिटी७ का पदाधिकारी तथा कार्य समितिका सदस्यहरूको सक्रिय सहभागिता थियो भने सर्व साधरणकाे बाक्लाे उपस्थिति रहेकाे थियाे।
कार्यक्रम नेकपा एमाले वडा कमिटी ७ काे अायाेजनामा भएकाे थियाे भने कार्यक्रम वडा कमिटिका सचिव अर्जुन थापाले संचालन गर्नु भएकाे थियाे।
पोखरा-श्री कृष्ण मा बि लाइ, Sinju National University of Education कोरिया द्वारा शैक्षिक सामग्री हस्तान्तरण ! !
पोखरा, १६
आज पोखरा ७ मासबार
Sinju National University of Education का पोखरा स्थित श्री कृष्ण मा बि लाइ बिधालयका प्र अ प्रेम प्रसाद चपाई र बि ब्य स अध्यक्ष शोभाचन्द्र बराललाइ हस्तान्तरण गर्नु भएको थियो।
कार्यक्रम मा बोल्दै बिधालय का प्र अ श्री प्रेम प्रसाद चपाइ ले बिधालय लाइ शैक्षिक सामग्री लगायत बिध्यार्थि को शिक्षा बिकाश को लागि सहयोग हात प्रति आभर सहित आउदो दिन मा पनि सह्योग को अपेक्षा बेक्त गर्नु भयो ।
साथै Sinju का प्रोफेसरले स्वयंसेवक शिक्षकहरुले केही समय बिधालयको बिधार्थिहरुलाइ सास्कृतिक बिबिधतामा आधारित शिक्षण अनुभव साट्ने कुरा ब्यक्त गर्नुभयो छ्।
बिध्यालय को समिति को रोबर शैक्षिक सामग्री ग्रहण भएको थियो ।
शिक्षक कम्पुटर बिभाग प्रमुख ले बिश्व पाटि लाइ जानकारी दिनुभयो ।
श्रीकृष्ण मा.विको ५३ औं वार्षिकोत्सव , पुरस्कार बितरण तथा अभिभावक दिवस भब्य साथ सम्पन्न !
पोखरा ७ मासबारमा रहेको श्रीकृष्ण माध्यमिक विद्यालयको ५३ औं वार्षिकोत्सव तथा अभिभावक दिवस सम्पन्न भएको छ ।
कार्यक्रममा स्वागत मन्तब्य शिक्षक बिमला बराल ले गर्नुभएको थियो ।विद्यालयका प्रधानाध्यापक प्रेम चपाईले वार्षिक प्रतिवेदन प्रस्तुत गर्नुभयो ।
कार्यक्रमको उद्घाटन गर्दै शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाई कास्कीका प्रमुख लोकनाथ आचार्यले अबको शिक्षा पढाइ भन्दा पनि गराई सहितको शिक्षा आवश्यक भएको बताउनुभयो । सामुदायिक विद्यालयको शिक्षा मजवुत बनाउन समुदायको चासो सहित अभिभावकले आफ्ना बालबच्चाको निगरानी र शिक्षक संग बारम्बार परामर्श लिनुपर्ने बताउनुभयो ।श्रीकृष्ण विद्यालयलाई आफुले लामो समय देखि नियालेको बताउदै यसको उचाइका लागि सबै एकजुट भएर निकास निकाल्न पर्ने बताउनुभयो । पोखरा महानगरपालिका वडा नं. ७ का वडा अध्यक्ष राममोहन आचार्यले वडा भित्रको एक मात्र सामुदायिक विद्यालयको उन्नयनका लागि स्थानिय सरकारको तर्फबाट गर्नुपर्ने साथ र सहयोगका लागि वडा कार्यालय सधै तयार रहेको बताउनु भयो ।
पोखरा महानगरपालिका शिक्षा महाशाखाका प्रमुख हेमप्रसाद आचार्यले महानगरपालिका भित्रका सामुदायिक विद्यालयको सवलिकरण र शैक्षिक सुधारकालागि महाशाखाले काम गर्दै आएको बताउनुभयो ।
कार्यक्रममा विभिन्न व्यक्तित्वद्वारा संचालित अक्षयकोषबाट प्राप्त व्याजबाट जेहेन्दार तथा प्रतिभावान छात्रछात्राहरुलाई पुरस्कृत गरिएको थियो ।
विद्यालयको शैक्षिक उन्नयनका लागि योगदान कर्मचारी , शिक्षक हरु किशन भन्डारी , भुवानि प्रसाद अधिकरि , निर्मला गिरि, मन्जुशा बराल तथा दोसल्ला र सम्मानपत्रले सम्मान गरिएको थियो साथै अक्षयकोषदातालाई दोसल्ला र सम्मानपत्रले सम्मान गरिएको थियो ।
बिधायलय बार्शिक पुरस्कार पनि बितरण गरेको थियो साथै बिधालयका खेलाडि , लगायत बिभिन्न बिधा मा पुरस्कार प्रदान भएको थियो ।
कार्यक्रममा शैक्षिक पुरस्कार वितरण सहित विधार्थीले नृत्य, गायन लगाएतका विभिन्न प्रतिभा प्रस्फुट गरेका थिए ।
कार्यक्रममा नेपाली कांग्रेस पोखरा ७ का सभापति नविनराज बराल , नेकपा एमाले पोखरा ७ का वडा अध्यक्ष किशोर बराल, अक्षयकोषदाताको तर्फबाट सरोजनारायण बराल , विद्यालय व्यवस्थापन समितिका सल्लाहाकार अनिल शाही, पुर्व शिक्षक एवम महिला विकासका लागि आमा समुहका अध्यक्ष तुलसी बराल, रेडियो सफलताका प्रवन्ध निर्देशक दुर्गा अधिकारी, नेपाल रेडक्रस सोसाइटी पोखरा ७ का सभापति सुजन बराल लगाएतले शुभकामना दिए ।
विद्यालयका व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष शोभाचन्द्र बरालको अध्यक्षतामा सम्पन्न साथै अर्को बर्ष स्वर्ण जयन्ती मनाउने जिकिर गर्नु भएको थियो अब को शिक्षा रोजगारि शिक्षा निकाल्ने हाम्रो मुख्य योजना रहेको बताउदै म बोल्न भन्दा काम गरि देखाउनेछु भन्दै समापन गर्नुभएको थियो ।
उक्त संचालन सहायक प्र अ दिनेश बराल र शिक्षक सकुन्तला सोतीले गर्नुभएको जानकरि बिध्यालय कम्पुटर बिभाग प्रमुख शिक्षक सुनिल खडकाले बिश्व पाटि लाइ जानकारी गराउनुभयो।
डिसेम्बर अबर्न नेपाली नाईट पार्टी, सम्पूर्णमा निमन्त्रणा ।
डिसेम्बर अन्तिम शनिबार अबर्न नेपाली नाईट पार्टी, सबैमा निमन्त्रणा ।
सिडनी । अस्ट्रेलिया । हरेक महिनाको अन्तिम शनिबार अबर्न नेपाली पार्टी नाईट आयोजना हुदै आएको छ । अष्ट्रेलियाको सिडनिमा नेपालीहरूको बाक्लो जनसंख्या रहेको अबर्नमा डिसेम्बर नाईट पार्टी यही अन्तिम शनिबार हूने भएको छ ।
Bhara Entertainment को आयोजनामा हून लागेको उक्त पार्टी 12/14 Numberland Rd, Auburn, NSW 2144 मा साँझको ६ बजे देखी सुरु हुने बताइएको छ । हरेक महिनाको अन्तिम शनिबार हुने अबर्न नेपाली नाईट पार्टीमा प्रवेश गर्नका निमित्त 18+ हुनु अनिवार्य र प्रवेश गर्दा भ्यालिड परिचय पत्र आवश्यक रहने छ ।
नेपाली युवा युवतीहरू बीच एकापसमा भेटघाट, जमघट रमाइलो पनको अपनत्व गरउने उद्देश्यका साथ यस पार्टी आयोजना गरीएको आयोजकले बताएका छन ।
कार्यक्रमको बारेमा थप जानकारी र सम्पर्कका निमति उक्त नाइट पार्टीका संयोजक अरुण श्रेष्ठ, हेमन, आयुष, राजेश र बिजय लाई सम्पर्क गर्न सकीने छ । कार्यक्रममा बिभिन्न नेपाली संघ संस्था को सहयोग रहको छ । उक्त पार्टीमा सबैजना रमाइलो गर्नका निमित्त उपस्थितिका लागी आह्वान समेत गरीएको छ ।
यस अघि सम्पन्न पार्टीमा बाक्लो उपस्थिति सहित भरपूर रमाइलो प्रदान गर्न सकिएको आयोजक अरुण श्रेष्ठले बताए । आगामी महीनाहरूमा हुने पार्टी अझ रमाइलो अनी व्यवस्थित गर्न हर प्रयास रहने समेत बताए ।
वन्यजन्तु संरक्षणमा युवाहरुको भूमिका: अमृत पौडेल ।
वन्यजन्तु संरक्षणमा युवाहरुको भूमिका ।
नेपाल जैविक विविधतामा धनी देश हो, जहाँ दुर्लभ र संकटापन्न वन्यजन्तु प्रजातिहरू पाइन्छन्। तर, अवैध शिकारी, वन विनाश, जलवायु परिवर्तन, र मानव-वन्यजन्तु द्वन्दका कारण यी वन्यजन्तुको अस्तित्व जोखिममा छ। वन्यजन्तु संरक्षणको चुनौतीहरुलाई सामना गर्न युवाहरुको सक्रिय सहभागिता महत्त्वपूर्ण छ। विशेष गरी बन बिज्ञान, वातावरण विज्ञान,भेटेरिनरी, प्राणी विज्ञान (जूलोजी) र अनुसन्धान क्षेत्रमा अध्ययन गरिरहेका युवाहरुको उल्लेखनिय भुमिका रहेको पाइएको छ । उनीहरुले आफ्नो ज्ञान, सीप, र नवाचारको प्रयोग गरेर वन्यजन्तु संरक्षण अभियानलाई थप सशक्त बनाउनुका साथसाथै नीति निर्माणदेखि जनचेतना अभिवृद्धि र प्रत्यक्ष संरक्षणसम्म महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन ।
भेटेरिनरी क्षेत्रमा युवाहरुको योगदान
भेटेरिनरी क्षेत्रले पशु तथा वन्यजन्तुको स्वास्थ्य र सुरक्षा सुनिश्चित गर्न विशेष योगदान पुर्याउँछ। वन्यजन्तुहरु रोग, चोटपटक, र अन्य स्वास्थ्य समस्याको शिकार हुन्छन्, जसले गर्दा उनीहरुको जीवन संकटमा पर्न सक्छ। भेटेरिनरी विज्ञानमा दक्ष युवाहरुले वन्यजन्तुहरुको रोग पहिचान, उपचार, र पुनर्स्थापनामा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छन्। साथै, उनीहरुले वन्यजन्तुको स्वास्थ्य व्यवस्थापन, खोप कार्यक्रम, र रोगको रोकथाममा पनि ठुलो भूमिका निर्वाह गर्न सक्छन्। उदाहरणका लागि, गैंडा, बाघजस्ता संकटापन्न प्रजातिहरुको उपचार र दीर्घकालीन हेरचाहमा भेटेरिनरी शिक्षा अध्ययनरत युवाहरुले आफ्नो व्यावसायिक दक्षता देखाउन सक्छन्। वन्यजन्तु पुनर्स्थापना केन्द्रहरुमा कार्यरत भेटेरिनरी प्राविधिकहरुले वन्यजन्तुको स्वास्थ्य सुधारमा उल्लेखनीय योगदान दिन सक्दछन्, जसले वन्यजन्तु जनसंख्यालाई स्थिर राख्न मद्दत पुर्याउँछ। साथै, पशुबाट मानिसमा सर्ने बिभिन्न जुनोटिक रोगहरुबाट बच्न भेटेरिनरी क्षेत्रको विषेश योगदान रहेको हुन्छ |
वातावरण विज्ञान अध्ययन गर्ने युवाहरुको भूमिका
वातावरणीय संरक्षण र जलवायु परिवर्तनको असर कम गर्न वातावरण विज्ञानमा अध्ययनरत युवाहरुले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छन्। वातावरणीय असन्तुलन, प्रदूषण, र बासस्थानको विनाशले वन्यजन्तुको जीवन चक्रमा प्रतिकूल प्रभाव पार्छ। यस अवस्थामा, वातावरणविद्हरुले बासस्थान संरक्षण, वातावरणीय पुनर्स्थापना, र जलवायु परिवर्तन अनुकूलनमा सक्रिय पहल गर्न सक्छन्। उदाहरणका लागि, उनीहरुले प्रदूषण नियन्त्रणका लागि नयाँ रणनीतिहरु विकास गर्न सक्छन्, जसले वन्यजन्तुको बासस्थानलाई सुरक्षित राख्न मद्दत गर्दछ। साथै, जैविक कृषि, हरित ऊर्जा र कार्बन फुटप्रिन्ट कम गर्ने पहलहरुमा युवाहरुको संलग्नता आवश्यक छ, जसले दिगो पर्यावरणीय सन्तुलनलाई कायम राख्छ।
बन बिज्ञानमा अध्ययनरत युवाहरुको भूमिका
बन विज्ञानमा संलग्न युवाहरुले वन्यजन्तुको बासस्थान संरक्षण र दिगो वन व्यवस्थापनमा विशेष योगदान गर्न सक्छन्। वन्यजन्तुहरुको बासस्थान अधिकांश रुपमा वनमा निर्भर रहने भएकाले वन संरक्षण अनिवार्य छ। बन बिज्ञानका विद्यार्थी तथा अनुसन्धानकर्ताले दिगो वन व्यवस्थापनका उपायहरुको विकास र कार्यान्वयनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छन्। उनीहरुले वन क्षेत्रको पुनर्स्थापना, वृक्षारोपण, र स्थानीय समुदायलाई वन संरक्षणमा संलग्न गराउन पहल गर्न सक्छन्। साथै, अवैध काठ कटान र वन विनाश रोक्न युवाहरुले कानूनी मापदण्डहरूको पालन र अनुगमनमा पनि सहयोग गर्न सक्छन्। सामुदायिक वन व्यवस्थापनमा युवाहरुको सहभागिता बढाउनु आवश्यक छ, जसले वन संरक्षण र वन्यजन्तु संरक्षण दुवैलाई दीर्घकालीन बनाउँछ।
जूलोजी (B.Sc. Zoology) अध्ययन गर्ने युवाहरुको योगदान
प्राणी विज्ञान (जूलोजी) अध्ययनरत युवाहरु वन्यजन्तुको संरचना, व्यवहार, प्रजनन र पारिस्थितिकीय सम्बन्धको गहिरो अध्ययनमा संलग्न हुन्छन्। जूलोजीमा दक्ष युवाहरुले संकटापन्न प्रजातिहरुको अध्ययन गरेर तिनीहरूको संरक्षण रणनीति विकास गर्न सक्दछन्। उनीहरुले वन्यजन्तु प्रजातिहरुको संरक्षणमा अनुसन्धान, आंकलन, र जनसंख्याको निगरानीमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन । जूलोजीमा अध्ययन गरेका युवाहरुले विशेष गरी दुर्लभ र संकटापन्न प्रजातिहरुको जनसंख्या व्यवस्थापनमा प्रजनन कार्यक्रमहरुमा संलग्न भएर योगदान पुर्याउछन । यसका साथै, उनीहरुले वन्यजन्तुको आहार, व्यवहार, र उनीहरुको पारिस्थितिक भूमिकाको गहन अध्ययन गरेर प्रभावकारी संरक्षण उपायहरुको सिफारिस गर्छन ।
अनुसन्धानमा युवाहरुको योगदान
वन्यजन्तु संरक्षणको दीर्घकालीन सफलता अनुसन्धान र तथ्यांकमा आधारित रणनीतिमा निर्भर हुन्छ। भेटेरिनरी, वातावरण विज्ञान, बन बिज्ञान, र जूलोजीमा संलग्न युवाहरुले वन्यजन्तुको स्वास्थ्य, बासस्थान, र पारिस्थितिकीका विभिन्न पक्षहरुमाथि वैज्ञानिक अनुसन्धान गर्न सक्छन्। अनुसन्धानले वन्यजन्तुको जनसंख्या गिरावटका कारण पहिचान गर्न, अवैध शिकारीको प्रभाव मापन गर्न, र संरक्षण रणनीतिहरु तयार पार्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। युवाहरुले दिगो प्रविधि र नवाचारहरुको अनुसन्धान गरेर वन्यजन्तु संरक्षणका लागि नयाँ समाधानहरु निकाल्न सक्छन् , उदाहरणका लागि, जैविक विविधता संरक्षणमा प्रयोग हुने प्रविधिहरु, बासस्थान पुनर्स्थापना, र जलवायु परिवर्तनको असरबारे गरिएको अनुसन्धानले संरक्षण नीति र कार्यान्वयनमा सघाउँछ।
नीति निर्माण र कार्यान्वयनमा युवाहरुको भूमिका
वन्यजन्तु संरक्षणका लागि प्रभावकारी नीति निर्माण र तिनको कार्यान्वयन महत्त्वपूर्ण छ, र युवाहरुको सहभागिता यस क्षेत्रमा अनिवार्य छ। युवाहरुले वैज्ञानिक दृष्टिकोणबाट नीति निर्माण प्रक्रियामा आफ्नो आवाज उठाउन सक्दछन्, जसले दिगो संरक्षण रणनीतिहरु विकास गर्न मद्दत पुर्याउँछ। उदाहरणका लागि, राष्ट्रिय निकुञ्ज र संरक्षित क्षेत्रहरुको संरक्षणका लागि कानूनी नीति निर्माणमा युवाहरुले स्थानीय समुदायसँग सहकार्य गरेर सुझाव दिन सक्छन्, युवाहरुको सक्रिय सहभागिताले सरकार र सम्बन्धित निकायहरुलाई वन्यजन्तु संरक्षणका लागि आवश्यक नीतिहरु कार्यान्वयन गर्न दबाब सिर्जना गर्न सक्दछ। साथै, युवाहरुले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय संरक्षण कानुनको पालना र कार्यान्वयनमा पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छन्।
युवाहरुले जनचेतना अभिवृद्धि गर्न र शिक्षा अभियान सञ्चालन गर्न सक्दछन्। भेटेरिनरी, वातावरण विज्ञान, बन बिज्ञान, र जूलोजीका विद्यार्थीहरुले आफ्नो ज्ञान र अनुसन्धानको प्रयोग गरेर स्थानीय समुदायमा वन्यजन्तु संरक्षणको महत्त्व बुझाउन मद्दत गर्न सक्छन्। उनीहरुले शैक्षिक कार्यक्रमहरु, कार्यशाला, र गोष्ठीको आयोजना गरेर विद्यार्थीहरुलाई वन्यजन्तु संरक्षणमा संलग्न गराउन सक्छन्। जनचेतनाको अभावले गर्दा अवैध शिकारी र वन्यजन्तुको दोहन जस्ता समस्या बढ्ने भएकाले युवाहरुको शिक्षामूलक अभियानले समाजमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्छ।
प्रविधि र नवाचारको उपयोग
वन्यजन्तु संरक्षणमा प्रविधिको प्रभावकारी प्रयोग महत्त्वपूर्ण छ, र यसमा युवाहरुले विशेष योगदान गर्न सक्छन्। आधुनिक प्रविधिको प्रयोगले वन्यजन्तुको अध्ययन, अनुगमन, र संरक्षणका गतिविधिहरु सजिलो बनाएको छ। उदाहरणका लागि, ड्रोन, जीपीएस, र क्यामेरा ट्र्यापिङले दुर्लभ वन्यजन्तुको गतिविधि ट्र्याक गर्न मद्दत गर्दछ, जसले वन्यजन्तुको जनसंख्या व्यवस्थापनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। यस्तै, भेटेरिनरी क्षेत्रमा टेलिमेडिसिनको प्रयोग गरेर जंगली जनावरहरुको स्वास्थ्य जाँच गर्न सकिन्छ, जसले दूरदराजका संरक्षित क्षेत्रमा रहेका वन्यजन्तुहरुको उपचारमा सहयोग पुर्याउँछ।
वन्यजन्तु संरक्षणसँगै युवाहरुले वन्यजन्तु पर्यटनलाई प्रवर्द्धन गरेर आर्थिक अवसरहरु सिर्जना गर्न सक्छन्। नेपालका संरक्षित क्षेत्रहरु र राष्ट्रिय निकुञ्जहरु वन्यजन्तु पर्यटनका लागि महत्त्वपूर्ण गन्तव्य हुन्, जसले स्थानीय अर्थतन्त्रमा योगदान पुर्याउँछ। पर्यटनले युवाहरुलाई संरक्षण गाइड, अनुसन्धानकर्ता, भेटेरिनरी प्राविधिक, र बन संरक्षण कर्मचारीका रुपमा काम गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ। वन्यजन्तु पर्यटनले रोजगार सिर्जना गर्नुका साथै संरक्षणको आवश्यकता र यसको आर्थिक महत्त्वबारे जनचेतना पनि फैलाउँछ।
यसर्थमा हेर्दा, वन्यजन्तु संरक्षणमा युवाहरुको भूमिका अनिवार्य छ, विशेष गरी भेटेरिनरी, वातावरण विज्ञान, बन बिज्ञान, जूलोजी, र अनुसन्धानका क्षेत्रमा कार्यरत तथा अध्ययनरत युवाहरुको। उनीहरुको नवीन सोच, प्रविधिको प्रयोग, अनुसन्धान र जनचेतना अभियानले वन्यजन्तुको संरक्षणका लागि नयाँ दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्छ। नीति निर्माण र कार्यान्वयनमा उनीहरुको सक्रिय सहभागिताले संरक्षणका प्रयासहरुलाई थप बलियो बनाउँछ। युवा शक्ति र वैज्ञानिक दृष्टिकोणको सही संयोजनले मात्र वन्यजन्तुको दिगो संरक्षण र जैविक विविधताको सुरक्षामा दीर्घकालीन सफलता प्राप्त गर्न सकिन्छ।
लेखक परिचय
यस लेखका लेखक अमृत पौडेल हुन | उनि हाल कृषि तथा वनविज्ञान विश्वविध्यालय, रामपुर – चितवनमा पशु चिकित्शा विषय– चौथो बर्षमा अध्ययनरत छन्| उनिले हालसालै “प्रकृतिका साथिहरु” स०स्थाले आयोजना गरेको १९ दिने “वन्यजन्तु अनुशन्धान विधी तालिम ” सम्पन्न गरेका छन र अहिले सोही स०स्थामा इन्टर्नशिप गरिराखेका छन |
वन्यजन्तुमा रुची राख्ने लेखक पौडेलले भविष्यमा यसै क्षेत्रमाआफ्नो ज्ञान र सिप विस्तार गर्ने बताएका छन |
Next Page » « Previous Pageताजा समाचार
लोकप्रिय
Copyright © 2026, Bishwopati Media & Events Pvt. Ltd. l All Rights Reserved l | बिज्ञापन | सम्पर्क | हाम्रो बारेमा